Hiľea-ńi, vruta-ńi Ți nu ti feațiși ni Yramusti ni Samarina ni Hrupiști ni Perivoli Ți nu biuși ni apâ adusâ cu ghiumili di la Dolțâ di la fântâna alu Bucuvalâ di-tu trâpiclu ali Veryini Ți nu știi ți va s-dzâcâ ni ńelu di Aryos ni pitâ tu sinii, cu chirchelu coaptâ, ni dzamâ di pâni, di dadâ armânâ adratâ, ni bucuvalâ dulți și niți cașŭ cu umtu Ți nu ai bâșatâ mânâ di omŭ aușŭ di papŭ di mumi tińisiti cu mâńili hirsusiti Ți nu șidzuși ascumtâ, s-ț-aducâ isusitlu Ți nu ti-adrași-nveastâ fârâ si-lu știi bârbatlu Ți ni câ știi ți easti ocľiulu cându algheaști di-ahâtâ aștiptari și di ahâtâ vreari… Hiľea-ńi, birbicușa-ńi, zbuldzlu-a meu di neauâ ocľiŭ di mârdzeauâ perŭ di-aruseauâ truplu di-aluneauâ boați di pirdhyeauâ Țâni-ńi, țâni mâna-ńi…
Filuloagâ / Poetesâ Armânâ
(1927 – 2009)
Matilda Caragiu-Marioțeanu, s-amintă 20 alunaru 1927, tu hoara Hrupiște (adzâ, Argon Orestiko, Gârția). Tu anlu 1928, fumeaľea a ľei fu colonizatâ tu Cadrilater (Sarsânlar, Durostor), deadunu cu alte vârnâ 40 di fumeľi di armâńi.
Adră sculia Silistra, Bacău și Ploiești, și bitisi Facultatea di Litere tu Universitatea di București tu anlu 1951. Tu anlu 1967 bitisi doctoratlu cu teza „Fonomorfologie aromână. Studiu de dialectologie structurală”.
Ți nu ti feațiși ni Yramusti ni Samarina ni Hrupiști ni Perivoli
Care nu te-ai născut nici la Gramoste nici la Samarina nici la Hrupiște nici la Perivole
You who born neither in Gramos nor Samarina nor Argos Orestiko nor Perivoli
Ți nu biuși ni apâ adusâ cu ghiumili di la Dolțâ di la fântâna alu Bucuvalâ di-tu trâpiclu ali Veryini
Care nu ai băut nici apa adusă cu ghiumele 1 de la Dolță, de la fântâna lui Bucuvală de la pârâiașul Verginei
You who didn’t drink water carried in copper vessels from the Dolța from Bucuvală’s fountain from the spring of Vergina
Ți nu știi ți va s-dzâcâ ni ńelu di Aryos ni pitâ tu sinii, cu chirchelu coaptâ, ni dzamâ di pâni, di dadâ armânâ adratâ, ni bucuvalâ dulți și niți cașŭ cu umtu
Care nu știi ce înseamna nici miel de Argos nici placinta la tavă, cu țestul coaptă, nici “zeama de pâine” 2, de mama armână facută, nici “bucuvală” 3 dulce și nici „caș cu unt” 4
You who don’t know the meaning neither of Argos lamb nor of tray baked pie, baked in clay oven nor of bread sauce, cooked by an Aromanian mother, nor of sweet “bucuvala” nor of cheese with butter
Ți nu ai bâșatâ mânâ di omŭ aușŭ di papŭ di mumi tińisiti cu mâńili hirsusiti
Care n-ai sărutat mână de om bătrân de bunic de mame preacinstite cu mâinile-aurite
You who haven’t kissed the hand of an elder of a grandparent of most respected mothers with hands of gold
Ți nu șidzuși ascumtâ, s-ț-aducâ isusitlu Ți nu ti-adrași-nveastâ fârâ si-lu știi bârbatlu
Care nu ai stat ascunsă, să ți se aducă logodnicul Care nu te-ai facut mireasa fără să il știi bărbatul
You who haven’t stayed hidden, awaiting your fiancé You who haven’t become bride not knowing your man
Ți ni câ știi ți easti ocľiulu cându algheaști di-ahâtâ aștiptari și di ahâtâ vreari…
Care nici nu știi ce înseamnă ochiul când albește 5 de atâta așteptare de atâta vrere…
You who don’t know the meaning of the eye that pales from so much waiting from so much longing…
Hiľea-ńi, birbicușa-ńi, zbuldzlu-a meu di neauâ ocľiŭ di mârdzeauâ perŭ di-aruseauâ truplu di-aluneauâ boați di pirdhyeauâ
Fia-mi, berbecușa-mi, bulzul meu de nea ochiul de mărgea părul de arusea 6 trup de alunea voce de turturea 7
My daughter, my baby ram, my snowball my beady eye my auburn hair my slender body my turtledove voice
Țâni-ńi, țâni mâna-ńi…
Ține-mi, tine mâna-mi…
Hold, hold my hand…
1. “Vase de aramă, cu o toartă, pentru adus si păstrat apă”. 2. 3. “Mâncaruri de om sărac, din pâine dumicată, cu brânză, zahăr și unt”. 4. “Ciulama de brânză și unt”. 5. “Se stinge de întristare” 6. “Grâu superior, rusesc” 7. “Potârniche”
ARÂZGA / SURSA
Caragiu-Marioțeanu, M., 1994. Di nuntru și-di nafoarâ. Bucuresti: Editura Cartea Aromana.
Hiľea-ńi, vruta-ńi Ți nu ti feațiși ni Yramusti ni Samarina ni Hrupiști ni Perivoli Ți nu biuși ni apâ adusâ cu ghiumili di la Dolțâ di la fântâna alu Bucuvalâ di-tu trâpiclu ali Veryini Ți nu știi ți va s-dzâcâ ni ńelu di Aryos ni pitâ tu sinii, cu chirchelu coaptâ, ni dzamâ di pâni, di dadâ armânâ adratâ, ni bucuvalâ dulți și niți cașŭ cu umtu Ți nu ai bâșatâ mânâ di omŭ aușŭ di papŭ di mumi tińisiti cu mâńili hirsusiti Ți nu șidzuși ascumtâ, s-ț-aducâ isusitlu Ți nu ti-adrași-nveastâ fârâ si-lu știi bârbatlu Ți ni câ știi ți easti ocľiulu cându algheaști di-ahâtâ aștiptari și di ahâtâ vreari… Hiľea-ńi, birbicușa-ńi, zbuldzlu-a meu di neauâ ocľiŭ di mârdzeauâ perŭ di-aruseauâ truplu di-aluneauâ boați di pirdhyeauâ Țâni-ńi, țâni mâna-ńi…
